چک سفید امضا؟!
در قوانین مالیِ چک و سفته ، چک سفید امضاء به چکی اطلاق می شود که بدون مرقوم کردن مبلغ در آن صاحب چک اقدام به امضاء می کند و این حق را به دریافت کننده می دهد که در زمان لازم مبلغ دلخواه را در آن مرقوم کرده و جهت نقد کردن آن به بانک مراجعه کند .به زبان ساده تر ، صادر کننده چک بخش مبلغ و در برخی موراد تاریخ را خالی می گذارد و دریافت کننده چک میتواند مبلغ مورد نظر را روی آن بنویسد و آن را نقد کند.
خلاصه ترین تعریف قانونی از چک سفید امضاء
چک سفید امضاء حداقل فاقد مبلغ است چه بخش تاریخ و ذینفع آن در برگه چک مشخص شده یا نشده باشد . (از تاریخ ۲۱ آذر ۱۳۹۹ امکان صدور چک در وجه حامل (بدون ذکر نام ذینفع) وجود ندارد.
ماده ۱۲ قانون صدور چک در سال۱۳۵۵
هرگاه در متن چک قید شده باشد : وصول آن منوط به تحقق شرطی شده باشد ( چک مشروط ) .
هرگاه در متن چک قید شده باشد : چک بابت تضمین معامله یا تعهدی است. ( چک تضمینی ) .
در صورتی که ثابت شود چک بدون تاریخ صادر شده باشد. ( چک بدون تاریخ )
در صورتی کیه ثابت شود چک، سفید امضاء (بدون مبلغ ) داده شده است.
موارد ذکر شده در بالا در ماده ۱۲ قانون صدور چک جنبه کیفری از آنها سلب شده است
چه مواردی چک ، سفید امضاء محسوب نمی شود ؟بدون تاریخ : اگر در برگه چک فقط بخش تاریخ در آن خالی مانده نمیتوان آن را سفید امضاء دانست.
چک در وجه حامل : اگر در برگه چک فقط بخش دریافت کننده چک (ذینفع ) قید نشده باشد نمیتوان آن را سفید امضاء دانست. لازم به ذکر است از تاریخ ۱ آذر ۹۹ صدور چک در وجه حامل ممنوع خواهد شد.
سوءاستفاده از چک سفید امضاءتعریفی خلاصه برای سوء استفاده از چک سفید امضاء ، عبارت است از نوشتن خلاف توافق در برگه چک مغایر با آنچه که قبلاً مورد توافق واقع شده باشد.
مجازات و حکم سوء استفاده از چک سفید امضاءمجازات سوء استفاده از چک سفید امضاء در ماده ۶۷۳ قانون مجازات اسلامی ، تحت عنوان “خیانت در امانت” :“هر کس از سفید مهر یا سفید امضایی که به او سپرده شده یا به هر طریق به دست آورده است، سوء استفاده کند، به یک تا سه سال حبس محکوم خواهد شد.
گم شدن یا سرقت چک سفید امضاءبا توجه به تغییرات جدید در قوانین صدور چک که بخشی از آن ممنوعیت صدور چک در وجه حامل (برگه چک بدون نام دریافت کننده ) در آذر ماه سال ۱۳۹۹ است امکان صدور چک سفید امضاء بدون نام دریافت کننده وجود ندارد در نتیجه برگه چک سفید امضاء اگر گم و یا سرقت شود چون مشخصات شخص دریافت کننده و ذینفع مد نظر در سامانه صیاد بانک مرکزی تحت عنوان سامانه پیچک (پیمایش مبادلات چک) ثبت شده است برگه فیزیکی فاقد ارزش است.
آیا چک سفید امضاء که به عنوان ضمانت داده میشود قابل نقد کردن است ؟
اگر چکی به عنوان ضمانت به شخصی داده شود و آن شخص اقدام به پر کردن آن به مبلغ دلخواه کند فرد صادر کننده باید در مراجع قضایی ، حقوقی بودن چک را ثابت کند فقط در این صورت است که از پرداخت مبلغ چک معاف خواهد شد در غیر این صورت باید مبلغ چک را به عنوان بدهی پرداخت کند .
آیا دادن چک سفید امضاء از نظر حقوقی خطرناک است ؟
چک سفید امضاء به دلیل اینکه مبلغ چک و تاریخ ان نوشته نمیشود و جایش خالی باقی می ماند می تواند خطرناک باشد . این نوع چک معمولا برای ضمانت داده میشود و شخص دریافت کننده میتواند جای مبلغ و تایخ را به دلخواه خودش پر کرده و به بانک ببرد . این نوع چک بدون نام و تاریخ حکم چک حامل دارد و هر کسی می تواند با ارائه کارت ملی به بانک مراجعه کرده و درخواست نقد کردن ان را بنماید .
آیا چکی که تاریخ ندارد چک سفید امضاء محسوب میشود ؟
چکی که همه موارد آن پر شده باشد و فقط قسمت تاریخ خالی باشد حکم چک سفید امضاء را ندارد و از نوع چک های عادی بدون تاریخ است و شخص دریافت کننده می تواند به میل خودش برای چک تاریخ صدور بزند . در مورد پر کردن اطلاعات چک باید خیلی دقت شود چرا که صدور چک بدون تاریخ هم میتواند دردسر های زیادی را برای صادر کننده ایجاد نماید .در واقع با جابجا کردن تاریخ توافق شده میتواند مبلغ چک را در زمان زودتر مطابله کرده و صادر کننده چک را به دردسر بیندازد.
موارد استفاده از چک سفید امضاءچک سفید امضاء برای ضمانت چک سفید امضاء ممکن است به عنوان ضمانت در یک معامله مورد استفاده قرار بگیرد . البته معمولا تجار با تجربه و حرفه ای هیچ وقت در یک معامله قانونی و سالم اقدام به صدور چک سفید نخواهند کرد .استفاده از چک سفید امضاء در تجارت غیر قانونیچک سفید امضاء معمولا در معاملات غیر قانونی مثل پول شویی ، قاچاق مواد مخدر یا دارو و قاچاق هر چیز دیگری که پیگرد قانونی خواهد داشت مورد استفاده قرار میگیرد .چک سفید امضاء تضمینی برای تخلیه ملکگاهی موجر برای اینکه مطمئن شود ملکش توسط مستاجر در موعد مقرر تخلیه خواهد شد از مستاجر طلب چک سفید امضاء می کند البته این چک بیشتر برای اجاره املاک تجاری طلب میشود و در املاک مسکونی معمولی مگر در موارد خاص درخواست نمیگردد .در نزول و ربا چک سفید ابزار معامله استگاهی افراد برای معاملات آلوده خود نظیر نزول و ربا درخواست چک سفید می کنند و شخص صادر کننده از روی اجبار این چک را به رباخوار می دهد که بعد ها می توانند مشکلات قضایی بسیار عدیده ای را بریش ایجاد کند .
چک سفید امضاء برای جبران خسارتگاهی چک سفید امضاء برای جبران خسارت یک قرارداد مبادله میشود مثلا اگر در اجرای قرارداد تاخیر شود ، قرارداد به شیوه ای که توافق شده اجرا نشود و در کل عدم اجرا یا اجرای صحیح قرارداد به ذینفعان خسارت وارد کند شخص برای جلوگیری از این امر طلب چک سفید می نماید .اگر چک سفید برای ضمانت می دهید داخل ان قید کنیددر صورتیکه به هر دلیلی برای ضمانت کاری مجبور به صدور چک سفید امضاء شدید حتما داخل آن به ضمانتی بودن چک اشاره کنید که شخص دریافت کننده نتواند از آن سوء استفاده کند چون چک ضمانتی جنبه حقوقی داشته و صادر کننده میتواند با بیان دلایل قانونی از نقد کردن ان تبرئه شود .عملکرد بانک در مورد چک سفید امضاء چگونه است ؟اگر چک سفید امضاء توسط دارنده تکمیل شده و فاقد هر گونه ایراد و خط خوردگی باشد بانک موظف است چک را برای دارنده نقد کند و اجازه دخالت در روابط دارنده چک و صادر کننده آن را ندارد مگر انکه حساب صادر کننده چک خالی باشد یا صادر کننده جلوی حسابش را بسته باشد و یا دستور قضایی برای عدم پرداخت چک وجود داشته باشد.صارد کننده و دریافت کننده چک سفید امضاء باید چه مواردی را رعایت کنند ؟شخصی که چک سفید را دریافت می کند در صورتیکه لازم شد چک را نقد کند فقط باید مبلغ توافق شده را در چک بنویسد در غیر این صورت صادر کننده چک حق دارد از وی شکایت کند و اینکه صادر کننده و دریافت کننده چک سفید امضاء باید اسناد و مدارک کافی برای اثبات ادعای خود در خصوص چک سفید را داشته باشند .صادر کننده چک سفید حتما رسید دریافت کندچک سفید امضاء به هر دلیلی که صادر شود باید صادر کننده برای پیشگیری از مشکلات بعدی از دریافت کننده رسید دریافت کرده و در رسید مذکور کاملا قید شود این چک به چه منظور و برای چه کاری صادر شده است.